Bilim, Evrim, Antropoloji

Büyük beyinli memeliler soy tükenme tehlikesi ile karşı karşıya
, / 1547 0 0

Büyük beyinli memeliler soy tükenme tehlikesi ile karşı karşıya

SHARE

Yeni bir araştırma, ada boz tilkisi örneğinde olduğu gibi, vücutlarına oranla beyin boyutları büyük memelilerin küçük beyinli memelilere göre daha fazla tehlikede olduğunu gösterdi…

“Konu beyin olunca, büyük olmak daima daha iyi olmak anlamına gelmiyor”, yapılan yeni bir çalışmada, memelilerde beyin büyüklüğü ile maruz kalınan tehlike arasındaki bağlantı işte bu sürpriz sonuçla ortaya koyuldu…

Büyük Beyin Yüksek Zekâ Anlamına mı Geliyor?

Beynin büyüklüğü yüksek zekânın en doğru göstergesi olsaydı, balinalar yeryüzünün en zeki canlıları olurdu. Şu ana kadar öğrendiklerimizden öyle olmadıklarını biliyoruz, fakat bundan nasıl bir sonuç çıkarabiliriz  ki? Beynin büyüklüğü ile zekâ arasındaki ilişkiyi anlayabilmenin en iyi yolu nedir?

Proceedings of the Royal Society B’de yayımlanan bulgular, milyonlarca yıldır beri süregelen trendin tersini söylüyor…

Discovery News yazarlarından Eric Abelson “Geçmiş 40 milyon yıldan bu yana, beyinleri nispeten daha büyük etoburlarda, soylarının tükenmesi durumu ile daha az karşılaşılmıştır, fakat günümüzde yaşamakta olan memelilerde, bu durumun tersini görüyoruz…”  şeklinde ifade ediyor.

NEWS: Toplu Yokoluştan Sonra: Uç Değerlere Sadece Hayvanlarda Rastlıyoruz…(İngilizce)

U.S. Forest Service, Pasifik Güneybatı Araştırma İstasyonu’ndan yaban yaşamını araştıran biyolog Abelson “Günümüzde yaşamakta olan, nispeten büyük beyinli memeliler küçük beyinlilere oranla daha fazla risk taşıyor…” şeklinde devam ediyor.

Abelson, beyin büyüklüğü ile risk altında olma durumu arasındaki ilişkiyi 160 farklı memeli türünden 1679 örnek üzerinde araştırdı. Vücut boyutlarını inceledi ve genelde büyük boyutlu hayvanların kalıtsal olarak daha büyük beyinleri olduğu, küçük boyutlularda ise küçük beyinlerin bulunduğunu gördü.

İncelemenin sonucu; vücutlarına oranla büyük beyinli memelilerin, nispeten daha küçük beyinli olanlara göre; “riskli durumda”, “tehdit altında”, “tehlikeye açık”, “tehlikede”, hattâ “aşırı tehlikeye maruz” durumda oldukları sonucunu ortaya koydu.

Örneğin, vücuduna oranla çok büyük beyni olduğu anlaşılan kısa kulaklı tilkinin (Atelocynus microtis), International Union for Conservation of Nature (IUCN – Uluslararası Doğayı Koruma Birliği) tarafından “riskli durumda olanlar ” listesine alındığını görüyoruz. Yine, benzer şekilde, kaplan kedisi (Leopardus tigrinus) de,“riskli durumda olanlar” listesine eklenmiştir. Bölgenin insanları tarafından kurnazlığıyla bilinen ada boz tilkisine(Urocyon littoralis) de, vücuduna oranla büyük beyinliler listesinde yer verilmiştir ve bu tür de, artık riskli grupta değerlendirilmektedir.

NEWS: “Büyük Beyin” Genine İnsanlarda Rastlanmakta, Bu Gen Şempanzelerde Yok (İngilizce)

Pigme rakun olarak da bilinen Cozumel rakunu (Procyon pygmaeus), beyin  büyüklüğü sınıflandırmasında grubun hemen dışında kalsa da, incelemeye konu olan diğer memelileri şaşırtıcı biçimde geride bırakmıştır. Bu rakun, Meksika, Yucatan Yarımadası açıklarında bulunan Cozumel adasındaki doğal ortamında kritik biçimde tehlikeye maruz durumdadır.

Açıkçası, bunlar ve diğer memelilerin, şu anda karşılaştıkları günlük zorlukları dışında bir yol düşünebilmeleri mümkün gözükmüyor.

Bu konuda Abelson; “İş makinalarıyla dümdüz edilmiş bir ormanda ya da aşırı kirlenmiş bir akarsuda yaşayan memeli hayvanların maruz kaldıkları problemlerin çözümü için düşünerek ulaşabileceğimiz bir çözüm bulunmuyor” şeklinde düşüncesini belirtti ve ekledi; “büyük beyin, kimi durumda dezavantaj olabiliyor”

Abelson;  sinir dokusunun, diğer tüm metabolik faaliyetlerin sürdürülmesi için gerek duyulan kısmı bir yana, sadece ihtiyacı olan beslenme enerjisi açısından bile “çok masraflı” olduğunu belirtti.

Beynin nispeten büyük oluşu ve tehlikede bulunma durumu arasında, çok büyük sayıda memeli için bu denli güçlü bir bağlantı sözkonusu değildir. Abelson, bu yüzden şu an için tam emin olmadığını ancak yeni bulguların tüm memelilerin büyük çoğunluğu için geçerli olduğunu ekledi.

NEWS: Toplu Yokoluş Sırasında, Hiçbir Tür Güvende Değil, İnsanlar Dahil… (İngilizce)

Uzun mesafelere gidebilme becerisine sahip olanlar ve yeni ortamlara uyum sağlayabilenler, sadece bu türler kendi büyük beyinlerinden en çok yararlanabilen türler olmaktadır.  Spanish National Research Council (İspanyol Ulusal Araştırma Konseyi) üyesi Daniel Sol tarafından önceki dönemde yürütülen araştırmalar; kendi beden boyutlarına oranla beyinleri daha büyük olan kuşlarda sağkalım sürelerinin, küçük beyinli kuş türlerine göre daha uzun olduğunu ortaya koymuştu.

Sol “Büyük beyin, ‘yeni koşullara uyum’ becerilerini artırarak kuşlara, değişen koşullara tepki verebilmede yardımcı olur… büyümüş, ve dolayısıyla evrimleşmiş (kuş) beyni, çevre değişiklikleri ile başa çıkabilme becerisi ortaya koyar” şeklinde açıklama getirdi.

Hayvanlar üzerinde etkili olan değişim hızı öyle yüksek ki, birçok memeli, bu duruma tepki verme ve uyum sağlamada çok güçlük çekecek gibi gözükmekte. Eğer bu trend gelecekte de böyle devam ederse, hızlı iklim değişiklikleri gibi değişimlerle türümüzün başa çıkıp çıkamayacağını zaman bize gösterecektir.

Abelson, şu an için, yaptığı araştırmanın, popülasyonları tam olarak bilinmeyen memelilerin soylarının tükenme tehlikesine ne kadar açık olduklarını tahmin etmede yardımcı olacağı umudunu taşımaktadır. Dediği gibi; “Beyin büyüklüğü bize tehlikede olan türleri anlamada yardımcı olma ümidini vaadetmektedir, çünkü kolayca ölçümlenebilen kalıtsal bir özelliktir ve davranışsal etkileri vardır.”

Çeviri: Sinan Akbaytürk

Kaynak: news.discovery.com

Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com