Neden en büyük hayvanlar aynı zamanda en hızlı değiller?

Yerde suda veya havada olsun, en hızlı memeliler, balıklar ve kuşlar, hep orta büyüklükte olanlardır. Araştırıcılar, bu durumu açıklamayı sağlayacak bir model oluşturdular.

Bir çıtayla kıyaslandığında Usain Blot, salyangoz kadar yavaş görünebilir. En hızlı insan saatte yaklaşık 40 kilometre hıza ulaşabilirken, büyük kediler 120 km/saat hız yapabilirler. Kılıçbalığı ise ortalama 120 km/saat ile suların en hızlısıyken, havada 389 km/saat hız yapabilen aladoğan hayvanlar aleminin rekortmeni.

Farklı canlı sınıfları üyelerinin, hızlarının vücut büyüklüklerine oranları incelendiğinde, ters “U” şeklinde bir eğriyi gösteren grafik elde edilyoruz. Sonuç ise, orta büyüklükteki türlerin, küçük ve büyük boyutlu türlere göre daha hızlı olduğu yönünde.

Peki bunun nedeni ne?

Daha büyük hayvanların daha uzun bacaklar, kanatlar ve yüzgeçlerle birlikte daha fazla bir kat kültesine sahip olmalarına rağmen bu sonucun neden ortaya çıktığı sorusu çok uzun zamandır bilim insanlarını meşgul ediyor.

Fakat araştırıcılar her hayvan sınıfı için geçerli olabilecek bir açıklama bulmuş olabilirler.

Deutschen Zentrum für integrative Biodiversitätsforschung’dan (Alman Genel Biyolojik Çeşitlilik Araştırma Merkezi) Myriam Hirt önderliğinde bir ekip, “Nature Ecology & Evolution” adlı akademik dergide, hayvanların maksimum tempoları üzerine bir model yayınladılar. Hipotezlerinin temeli: Hayvanlar maksimum hızlarına ulaşabilecek kadar süratlenmek için sadece belirli bir zamana sahiplerdir (çitalar için bu sadece saniyedir).

Süratlenme, kas liflerinin hızlı bir şekilde kasılması (Hızlı Kasılan Kas Lifleri (Tip 2)) ile bu liflerin metabolik enerjiyi mekanik enerjiye çok hızlı bir şekilde çevirmesi yoluyla meydana geliyor.

Her ne kadar büyük hayvanlar daha fazla hızlı kasılan kas liflerine sahip olsalar da daha ağır oldukları için hızlanmaları daha uzun sürebiliyor. Bu sürede enerji depolarını tüketmiş oluyorlar. Bu nedenle maksimum hız konusunda orta boyuttaki hayvanların gerisinde kalıyorlar.

Yayınlanan makale: Nature Ecology & Evolution: “A general scaling law reveals why the largest animals are not the fastest”

Kaynak: derstandard.at , npr.org

Çeviren: Kadir Toykan Özdoğan