En Eski 10 Müzik Enstrümanı

Müziğin ve müzik aletlerinin kökeni genel olarak 50 bin ila 60 bin yıl civarlarında Homo sapiens ile bağdaştırılır ve bununla birlikte, resimler, süs eşyaları gibi sanat ürünleri de onlarla bağdaştırılır. Sanatsal ve simgesel ürünler ve müzik büyük sosyal ağların kurulmasında ve bilişsel gelişime büyük katkısı vardır.

Peki müzik ne için kullanıldı? Bu konuda bir çok fikir var;

  • Dinsel ritüellerin bir parçası olarak
  • Hoş vakit geçirme için veya oyalanma
  • Motivasyon için yapılan aktivitelerde
  • Grupların kendilerini kimliklendirmesinde
  • İletişim ve koordinasyon
  • Avlanma için alet olarak

1) Perküsyon Enstrümanları

24 bin yıl önceye tarihlendirilen ve Mezin (Ukrayna) arkeolojik kazı alanında bulunan mamut kemikleri (scapulası ( kürek kemiği) ve femuru ) bulundu. Bu kemikler kırmızı aşı boyası ile boyanmış ve üzerinde birçok hasarla bulundu. Bunlar müzik aleti olarak yorumlanıyor.

Mezin'den mamut scapulası, Fotoğraf; Don Hitchcock
Mezin’den mamut scapulası, Fotoğraf; Don Hitchcock

Ayrıca başka bir müzik aleti  Bullroarer olarak isimlendiren alet ise Solutrean ve Magdalenian dönemlerinde bulunmuştur.

Bullroarers, La Roche (Magdalenian), Abri de Laugerie Basse (Magdalenian), Lespugue (Solutrean), Badegoule (Solutrean). Resim: Dauvois M., 1989
Bullroarers, La Roche (Magdalenian), Abri de Laugerie Basse (Magdalenian), Lespugue (Solutrean), Badegoule (Solutrean). Resim: Dauvois M., 1989

2) Müzikal Yay Benzeri Enstrümanlar

Organik maddeler zamanla bozulmaktadır, bu yüzden geçmişe dair tek kanıtlar taş eserlerin üzerinde bulunmaktadır, Fransa’daki 13 bin yıl öncesine tarihlenen Trois-Frères Mağarası’ndaki müzikal yay kullanan bir büyücü gibi. Aslında bazı yazarlar bu büyücünün bir flüt tuttuğunu da söylemektedir.

trois-frc3a8res
Büyücü, Trois-Frères. Resim: northernearth.co.uk

Bulunan en eski “se” adı verilen yaylı enstrüman parçası ise 2,700 yaşındadır ve Çin’in Hubei bölgesinde bulunmuştur. Bu enstrüman bir tahta üzerine monte edilmiş burulmuş ipekten yapılmış 25 yayı barındırmaktadır ve sadece üst düzey insanlar tarafından ritüellerde ve kurban törenlerinde kullanılmıştır. Tahta tabanın sadece yarısı yeniden birleştirilebilmiştir ve yaylar için açılmış olan delikler çok net bir şekilde görülmektedir. Aynı kazı alanında, “bianzhong” adı verilen vurmalı çalgı kalıntısı da bulunmuştur: 4,7 metrelik bronz zilleri barındıran çerçeve ile 7 zil tabanı ile birlikte.

3) Üflemeli Enstrümanlar

Flüt ve düdük benzeri buluntular açıkça keşfedilen arkeolojik kayıtlardır.  Aşağıda birkaç dikkate değer örnek var;

Geissenkloesterle Mağarası, Almanya;

Erken Aurignacian dönemine tarihlendirilen  ( 42-43 bin yılları) iki adet flüt bulunduğu 2012 yılında yayınladı.  Bir kuğu’ya ait ulna (alt kol kemiği) kemiğinden yapılmıştır.  12 cm uzunluğunda olan fakat orijinalinde 17 cm uzunluğunda olduğu düşünülüyor. 3 adet deliği var ve 4 farklı ses üretmektedir.  Diğer flüt fildişi şeklindedir.

Mamuttan Flütü (Sol) ve Kuştan flüt (Sağ). Fotoğraf: Tom Higham et al / Oxford University / Tübingen University
Mamuttan Flütü (Sol) ve Kuştan flüt (Sağ). Fotoğraf: Tom Higham et al / Oxford University / Tübingen University
Divje Babe Mağarası, Slovenya

Bu mağarada 1995 yılında bir flüt daha bulundu. Bir ayı femuru parçasından yapılan flüte 3 eşit aralıklarla delikler açılmış. 40 bin yıl önceye tarihlendiriliyor. Fakat yeni bulgular,  bu deliklerin bir aletle açılmayıp, hayvan dişlerinin yarattığı izler olduğunu destekler nitelikte.

(Bununla ilgili yazımız için tıklayın.)

Flüt, kemik delici alet ve sivri taş alet. Fotoğraf; Archive of the Institute of Archaeology, Slovene Academy of Sciences and Arts
Flüt, kemik delici alet ve sivri taş alet. Fotoğraf; Archive of the Institute of Archaeology, Slovene Academy of Sciences and Arts
Hohle Fels Mağarası, Almanya
Hohle Fels flute. Fotoğraf: H. Jensen
Hohle Fels flute. Fotoğraf: H. Jensen

Çok yeni yayımlanan ve büyük bir etki yaratan Venüs isimli bir heykelcik bulundu.  Bununla beraber flüte ait çeşitli parçalar 2008 keşfedildi  ve 2009 yılında yayımlandı. Bu buluntu 35 bin ila 43 bin yılları arasına tarihlendirilmiş.

12 parçaya ayrılmış olan flüt neredeyse başarılı bir şekilde birleştirildi. 21,8 cm uzunluğunda olan bu flüt, kızıl akbaba kanatlarındaki Radius (alt kol kemiği olarak geçer) kemiğinden yapılmıştır. Flütte 5 adet delikle beraber iki ucunda V şeklinde ağızlık vardır..

Aynı mağarada iki flüte daha ait olduğu düşünülen parçalar da bulundu.  3. Bir parça ise Vogelherd kazı alanına yakın bir yer de bulundu.

Bunlar fil dişinden yapılmış olabilir çünkü kuş kemiklerini şekillendirmek çok fazla çaba gerektiriyor.

 

La Güelga Mağarası, İspanya

Bu mağarada Aurignacian döneminde ait 30 ila 34 bin yılları arasında tarihlendirilmiş ve el kemiğinden ıslık çalmak için kullanılmış olan bir düdük keşfedildi. Ayrıca mağarada Magdalenian dönemine ait flüt  parçası da bulundu.

laguelga
Düdük; La Güelga Cave, Aurignacian.Resim: UNED
Isturitz Mağarası, Fransa

Kuğu kanat kemiklerinden yapılmış 22 flüt parçası keşfedildi ve bunların 8 adet tam flüt oluşturduğu düşünülüyor.  26 bin ila 32 bin arasında tarihlendirilen bu flüt parçaları 1991 yılında yayımlandı.

Isturitz flütü. Fotoğraf: Buisson, D., 1990
Isturitz flütü. Fotoğraf: Buisson, D., 1990
Jiahu Mağarası, Çin

Bu mağarada 9 bin yılına tarihlendirilen ve içi boş kuş kemiklerinde yapılan 30 adet flüt keşfedildi.  Flütler 5 ila 8 delikten oluşuyor ve bir tanesi hala çalınabilir durumdadır.

Flütler, Jiahu. Fotoğraf: Brookhaven National Lab
Flütler, Jiahu. Fotoğraf: Brookhaven National Lab

Kaynak.

Leave a Reply