Bugünkü köpeğin kökeninin izini süren araştırmacılar, 20,000 ila 40,000 yıl önce evcilleştirildiğini buldu.

18 Temmuz 2017’de Nature Communications’da yayınlanan sonuçlar, 2016 yılında yayınlanan ve köpeklerin iki defa evcilleştirildiğini öneren tartışmalı çalışmaya karşı geldi. Son analizler ayrıca evcilleştirmenin 40,000 yıl kadar önce olduğu olduğu konusunda önceki araştırmaya katılıyor.

“Herkesin, köpeklerin nerede ve ne zaman evcilleştirildiğine dair kendi fikri var” diyen New York’taki Stony Brook Üniversitesinden paleogenetikçi ve son çalışmanın yazarı Krishna Veeramah, “arkeologlar bir şey öneriyor, genetikçiler ise başka bir şey, insanlar sürekli farklı cevaplar alıyor” dedi.

Çelişkili ve eksik bulgular sebebi ile köpek evcilleştirmesinin kesin tarihi ve zamanı hep zorlu bir konu oldu. 14,700 yıllık bir çene kemiği evcil köpeğe (Canis lupus familiaris) ait bozulmamış en eski fosil. Ama köpek benzeri kalıntılar 35,000 yıl öncesine kadar gidiyor. Genetik veriler, modern köpeğin atalarının iki farklı populasyona bölündüğünü gösteriyor: birisi Doğu Asya ırklarını ortaya çıkartıyor, diğeri ise modern Avrupa, Güney Asya, Orta Asya ve Afrika köpeklerini.

Ancak araştırmacılar bu bölünmenin ne zaman olduğunu net olarak tespit edemiyorlar. Ayrıca köpeklerin bir kez mi yoksa iki kez mi evcilleştirildiği konusunda da anlaşamıyorlar.

Köken hikayesi

Son araştırma, evcilleştirmenin zamanlaması ve çift mi yoksa tek mi olduğu konusuna biraz açıklık getiriyor. Veeramah ve çalışma arkadaşları, Almanya’nın çeşitli bölgelerinden Neolitik köpek fosilleri üzerine çalıştı. Biri dönemin başlangıcından 7,000 yıllık ve diğeri 4,700 yıllık. Ayrıca İrlanda’da bulunan 5,000 yıllık köpek türüne ait verileri de inceledier. Çalışma grubu daha sonra bu eski genomları, modern köpeğin ve kurtun da bulunduğu 5,649 köpekgil genomu ile karşılaştırdı

Araştırmacıların tahminlerine göre köpekler ve kurtlar 36,900 ila 41,500 yılları arasında genetik olarak ayrıştılar. Doğu ve batı köpekleri ise 17,500 ila 23,900 yıl önce ayrıştılar. Evcilleştirmenin bu iki olay arasında gerçekleşmiş olması gerektiğinden dolayı araştırmacılar köpeğin 20,000 ila 40,000 yıl önce olması gerektiğini düşünüyorlar.

Araştırma için analiz edilen 5,000 yıllık irlandalı köpek kafatası (Fotoğraf: Amelie Scheu)

Bu tarihler, Science’da 2016 yılında yayınlanan çift-kökenli evcilleştirme açıklamasının gerekliliğini sorgulatıyor. O çalışma 59 eski köpek ve bir İrlandalı neolitik köpeğin genetik kodunu karşılaştırmış ve doğu ve batı köpekleri arasında 6,400 ila 14,000 yıl önce bir ayrım olduğunu belirtmişti.

Araştırmacılar ilk köpeğin görülmesinden binlerce yıl sonra, 6,400 ila 14,000 yıl önce meydana gelen bu ayrışmanın sonucu olarak evcilleştirmenin iki farklı aşama ile meydana gelmiş olması gerektiğini söylediler.

Köpeklerin evcilleştirildiği zamanla alakalı çalışmaları olan ancak iki çalışmada da yer almayan Boston, Massachusettsdeki Hardvard Üniversitesi Tıp Fakültesinden genetikçi Pontus Skoglund, “Köpeklerin nerede evcilleştirildiğini bilmiyoruz ve sadece bir aşamada meydana geldiğini söyleyebiliriz” dedi.

Son çalışmanın yazarları, çalışmalarının insanın en iyi arkadaşı köpeğin kökenin yeri ve zamanı hakkındaki tartışmalara son vermeyeceğini kabul ediyorlar. Veeramah: “daha fazla eski köpek DNA’sı eninde sonunda problemi çözecek” dedi.

“Dünyanın her tarafından, diğer örnekleri birleştirirsek bu bize daha bütünsel bir şekilde köpeklerin populasyon tarihini ve muhtemel kökenlerini gösterecektir” diyen Ithaca, New York’daki Cornell Üniversitesinden genetikçi Adam Boyko, “ancak sadece coğrafik olarak değil tarihsele olarakta çeşitli örneklere ihtiyacımız var” dedi. Boyko dünyanın her yerinden modern köpeklere dair genetik bir bilgi bankası oluşturuyor.

Araştırmasının asıl odağı eski insanlar olan Veeramah, “modern köpeğin kökeni hakkında daha fazla şey öğrenmek, insanlar üzerine olan çalışmalarında aydınlatıcı olabilir. Köpekler ve insanlar önemli bir ortak geçmişe sahipler” dedi.

Çeviren: Murat Doğusan

Kaynak: Nature doi:10.1038/nature.2017.22320