Fosiller, İnsan-Goril Ayrımına Işık Tutuyor

Fosiller, kuyruksuz iri maymun ve insan türlerinin evriminin hangi kıtada başlamış olduğuna ilişkin anlaşmazlığın çözümüne yardımcı olabilecek…

Gorillerin öncül akrabaları olabilecek canlılara ait fosiller, “insan ve goril türlerinin birbirinden 10 milyon yıl önce, yakın döneme kadar kabul edilen tarihten milyonlarca yıl sonra, ayrıldığını” ortaya koymakta… Bilim insanları, böyle söylüyor ve ekliyor; “bulgular, kuyruksuz iri maymun ve insan türlerinin evriminin hangi kıtada başladığı  konusundaki anlaşmazlığın çözümüne de yardımcı olabilecek…”

İnsanın evrimi; buna ilişkin fosil kayıtlarında henüz bir bütünlük olmasa da, şempanze ve goril gibi iri maymunların evrimine göre daha iyi anlaşılabilmektedir. Bu konuda, Tokyo Üniversitesinden paleoantropolojist, deneyimli araştırmacı yazar Gen Suwa; “kimi bilim çevreleri, günümüze kadar Afrika’da bulunmuş iri maymunların fosillerinden yola çıkarak, çok iddialı biçimde biçimde, Afrika kökenli kuyruksuz iri maymun ve insanın atalarının Avrasya’da ortaya çıktığını ileri sürmekte” olduğunu belirtiyor.

Suwa ve ekibi, kuyruksuz iri maymun ve insan türünün evrimine ışık tutmak amacıyla, Etyopya, Afar çukurunda incelemelerde bulundu. Afar çukurunda daha önceki dönemde yapılan araştırmalarda, bilinen ilk “insansı”ların –insanın şempanzeden ayrıldığı döneme tarihlendirilen insan ve insanımsı türlerin–  bir bölümüne ait fosiller gün ışığına çıkarılmıştı.

Araştırma ekibi; bilinen en eski çökelti olan Afar çukurundaki Chorora Formasyonu (Chorora adlı köyün bulunduğu bölgeden dolayı bu adla anılmaktadır) üzerinde durdu.   Suwa ve ekibi,  2007’de, günümüzde soyu tükenmiş bir maymun türü olan “Chororapithecus abyssinicus”a ait, goril dişi boyutunda 9 diş buldular. Adlandırmada geçen Chororapithecus; “Chorora’lı maymun”, abyssinicus ise (Etiyopya’nın eski adı) Abyssinia anlamına gelmektedir.

Chororapithecus’un dişlerinin, bitki sapı ve yaprak yemeye uygun biçimde şekillendiği görülmekteydi ve günümüzdeki gorillerin dişlerine benziyordu. Live Science’a yaptığı açıklamada Suwa, “Bu, Chororapithecus’un goril soy ağacındaki atalarından birine ait bir örnek olabilir” diyor. Suwa ve ekibi, yine bu çalışmada, insan ve goril türlerinin ilk olarak ne zaman birbirinden ayrıldığını belirleyebilmek amacıyla Chororapithecus’un yaşını saptamak istediler.

Chorora Formasyonunda bulunan fosillerin alt ve üst tabakalarında yer alan volkanik kayaları ve bir zamanlar manyetize olan çökelti parçacıklarını inceleyen araştırmacılar, Chororapithecus’un  yaklaşık 8 milyon yaşında olabileceğine ilişkin yeni bir kanıt elde ettiler.

Araştırmacılar, bu fosillerin yaşı ve bulunduğu yerlerin, insan ve günümüz kuyruksuz iri maymun türlerinin Asya değil, Afrika kökenli olduğu görüşünü güçlendirdiğini belirtmekteler.

“Şimdiye kadar, Sahra’nın güneyinde bulunan hiçbir memeli fosili, bu kadar net bir biçimde 8-9 milyon yıl öncesine tarihlendirilmemişti” dedi Suwa ve ekledi; “Afrika’nın bu çok önemli dönemine ilişkin fosillerin herhangi biri veya tümü, insanının kökeni ve ortaya çıkış öyküsünü gün ışığına çıkarmaya yardımcı olabilir. İşte bunlar, bu özellikteki ilk fosiller” dedi.

Ayrıca, yakın tarihe kadar, “Çoğu bilim insanı, özellikle genetik bilimciler, insan-şempanze ayrımının 5 milyon yıl kadar yakın bir zaman önce, insan-goril ayrımının da sadece 7 ilâ 8 milyon yıl önce gerçekleştiğini düşünüyordu. Ancak, bu düşünce fosil kayıtları ile çelişmekte” diyor Suwa. “Örneğin, Etyopya’da bulunan Ardipithecus kadabba ve Çad’da bulunan Sahelanthropus gibi, ayrımda insan tarafında yer aldığı varsayılan fosiller, 6 milyon yaşında, ya da Çad fosili, olsa olsa 7 milyon yaşındadır.”

Yeni bulgular Chororapithecus’un 8 milyon yaşında olduğunu gösteriyor, dolayısıyla “insan-goril ayrımı bundan birkaç milyon yıl daha önce gerçekleşmiş olmalı” diyor Suwa ve ekliyor; “Araştırma bize, insan-goril ayrımının yaklaşık 10 milyon, insan-şempanze ayrımının da, yine yaklaşık 8 milyon yıl kadar önce gerçekleşmiş olabileceğini öne sürüyor.”

Çeviren: Sinan Akbaytürk

Kaynak: scientificamerican.com