Güney Afrika’daki tarihöncesi taş alet çeşitliliği

Erken kültür araştırılıyor

Güney Afrika’nın en ünlü arkeolojik alanlarından olan Sibudu ve Blombos’ta birbirinden farklı 1000 kilometreden daha uzak bölgelerde Orta Paleolitik Çağ’da yaşayan insan grupları, yaklaşık 71,000 yıl önce benzer taş aletler kullandılar, fakat bu taş aletlerinin üretiliş biçimlerine baktığımızda farklılıklar görmekteyiz.

Johannesburg’taki Witwatersrand Üniversitesi’nden arkeoloji profesörü Lyn Wadley, “65,000 yıl önce benzer biçimlerde taş alet üretiyor olmaları, bu insanların Güney Afrika boyunca aynı kültürel geleneklere sahip olduğu anlamına gelmiyordu.” demiştir.

Modern insan davranışının kökeni araştırılıyor

Wadley’nin de içinde bulunduğu Güney Afrika, Fransa, ABD ve İtalya’dan araştırıcılardan oluşan uluslararası bir ekip, Güney Afrika’nın en meşhur iki arkeolojik kazı alanı olan Blombos Mağarası ve Sibudu’da bulunmuş Orta Paleolitik Çağı taş alet kültürleri olan  Still Bay (72-71 bin yılları arasına tarihlenmiştir) ve Howiesons Poort (65-59 bin yılları arasına tarihlenmiştir) kültürlerini teknolojik ve tipolojik olarak incelediler.

Araştırıcılar iki alanda da modern insan davranışının kökenine dair kanıtlar elde ettiklerini söylemektedirler.

Çeşitlilik ve birlik

Kendi yayınlanmış olan verilerini de kullanan araştırıcılar, bu taş alet kültürlerine ait örneklerin kendi arasındaki çeşitliliğini yayınlarında gösterdiler ve ne kapsamda bu örneklerin aynı gruba dahil edilebileceği konusunda taştıştılar.

Başka bilim insanları tarafından yapılmış olan daha önceki araştırmaların sonucu olarak geniş bir bölgede eşzamanlı olarak Güney Afrika boyunca yaşamış olan Howiesons Poort topluluklarının  kültürel yapıları arasında benzerlikleri bu araştırıcılar tarafından tartışılmıştır.

Kültür aktarımının sistemi

Farklı bölgelerdeki farklı taş tiplerine rağmen Howiesons Poort taş alet ustaları taşa vurmak konusunda aynı düzeni izlemişlerdir. Çakı benzeri sırtı olan ve ucu sivri küçük taştan bıçak niteliğinde aletler üretip kullanmışlardır. Bunları hem kesme aleti hem de avlanma silahları olarak kullanmışlardır.

Bu bulgu, uzun süreli karmaşık davranışsal adetler sisteminin öğretme ve sözlü komutlar yoluyla sosyal şekilde aktarıldığı fikrini desteklemektedir.

Sibudu ve Blombos’ta bulunan Still Bay taş alet örneklerinin analizinde de benzer bir yaklaşım kullanıldı. Sibudu’da taş alet yontarken yapılan vuruşlar taşın tam olarak, ince, uzun ve çift ve sivri uçlu olmasına yönelik yapılmaktaydı.

Bu aletler, öncelikle kesme amacıyla ve uzun yeniden sivriltme aşamlarından geçmiş yaşamları boyunca bu insanların kullandıkları aletler gibi görünmektedir. Ayrıca av aleti olarak kullanıldıklarına dair de ip uçları barındırmaktadır.

Gelecek dönemlerde

Açık olarak görülen benzerliklere rağmen, üretim aşamasındaki farklılıklar, Sibudu ve Blombos’ta ele geçirilen Still Bay tipi aletlerin aynı kültürel yapı içerisinde gruplandırılmaları konusunda pürüzlere yol açmaktadır. Diğer bir deyişle, 71,000 yıl önce Sibudu ve Blombos’ta taş alet yapım aşamaları aynı kural ve gelenekler çerçevesinde gerçekleşmiyordu.

Yayınlanan ayrıntılı makale için:
http://www.plosone.org/article/fetchObject.action?uri=info:doi/10.1371/journal.pone.0131127&representation=PDF

Kaynak: http://www.wits.ac.za/newsroom/newsitems/201507/26853/news_item_26853.html

Leave a Reply