Homo Habilis Gerçekten “Habilis” Miydi?

Dışarıdan bakıldığında hiçbir özelliği yokmuş gibi duran bir çakıl taşı yine de bir miti parçaladı: Kendisine özel olarak verilmiş adın aksine, Homo habilis (yetenekli insan) aletleri yapan ve kullanan ilk tür değildi! Kenya’nın Lomekwi lokalitesinde yontulmuş olarak bulunan bu çakıl taşı, 3.3 milyon yıl öncesine tarihlendirildi ve de bu kanıt bugüne kadar daha hiç Homo türünün keşfedilmediği 500 bin yıl öncesi anlamına geliyordu. Türümüzün duayeni, alet buluşunun kendisine mal edilmeyeceğini bilseydi, bu aleti üretmezdi.

Nature dergisinin Mayıs 2015 sayısında yayımlanan bu olağanüstü keşif, CNRS (Ulusal Bilimsel Araştırmalar Merkezi) bünyesinde araştırmalar yapan ‘İrap’ (özel ulusal arkeolojik araştırmalar enstitüsü)’a bağlı bir grup ve Poitiers üniversitesi tarafından yapıldı. Bu keşfin arkeoloji ve eğitim programını sarsması ise uzmanlar için büyük bir sürpriz olmayacak. Aslında şimdiye kadar Homo türüne atfedilen ve 2.6 milyon yıl öncesine tarihlendirilen şekil verilmiş ilk taş aletler, ilk çalışma olmaları nedeniyle çok iyi birer çalışma olarak kabul ediliyorlardı. Lomekwi lokalitesinde bulunanlar ise daha büyük ve daha kabalar. Bu buluntular, bir nevi, zanaatkar insanın evriminde ‘kayıp halka’lardan biri de olabilir. Yapılan kazılarda Arkeologlar, Lomekwi lokalitesinde, bu çakıl taşlarından az sayıda değil yüzlercesine ulaştılar. Bütün bu volkanik oluşumlar üç farklı kategoriden meydana getirildi:

Yontulacak taş, örs olarak kullanılan ikinci taşın üzerinde tutuluyor, üçüncüsü ile kesebilen kırıklar elde etmek için vuruluyordu ve geriye kalan da bu taşların kullanıcılarının kim olduklarının keşfiydi. Australopitek olabilirler miydi ? Daha önce bulunan ve bu dönem için tarihlendirilen fosiller belirgin olarak Etiyopya’da bulundu ama kesinlikle Kenya’da değil! Fakat öte yandan bundan on yıl önce bulunan, 3.5 ila 3.2 milyon yıl aralığına tarihlendirilen ve Lomekwi’nin sadece 1 km uzağında bulunan fosil Kenyantropus’a mı aitti? Bunu öğrenmek için, gözden kaçırılan lokaliteleri de kapsayan kazı çalışmaları çoktan başlatıldı zira taş alet kullanımına dair yargılarımız çok eskiydi. İnsan zanaatının beşiği konusu Lomekwi özelinde etraflıca tartışılıyor.

Kronoloji:

3,67 milyon yıl önce: Australopitek’e ait ilk fosil

3.5-3.2 milyon yıl önce: ‘Kenyantrop’a ait ilk fosil

2.8 milyon yıl önce: Homo türüne ait ait ilk fosil

2.6 milyon yıl önce: ilk aletlerin keşfi

Kaynak: Les cahiers science et vie (Bilim ve Yaşam Defterleri) Dergisi Ağustos/2015
Çeviri: Muhammer TAN

Leave a Reply