İnsan’ın Kültürel Evrimindeki Büyük Dönüşüm

İnsan’ın Kültürel Evrimindeki Büyük Dönüşüm

Bundan onbin yıl önce insanlar soy temeline dayalı komünlerde yaşadılar. Bu çağın insanları olan bizler ise devasa ulus devletlerinde birbiriyle ilişkileri mesafeli vatandaşlar olarak, kompleks hiyerarşik organizasyonlar ve büyük bir sosyal adaletsizlik içinde yaşıyoruz. Aradaki bu fark,  organizasyonların yapısını ve insanın sosyal evrim tarihindeki dikkate değer büyük dönüşümü temsil ediyor. Bu dönüşüm hakkında hala çok az şey biliyoruz.

Günümüzde kültürel evrim hakkında yapılan pek çok araştırma, kültürel gruplar içindeki değişikliklerin nispeten kısa zaman sürecinde meydana geldiği mikro-evrim’e odaklanıyor. Buna rağmen, MPI-SHH’nin Kültürel Evrim ve Dilbilim Bölümü Direktörü Russell Grey’e göre; tarihi derinlik içinde gözlemlenen makro evrim alanları ve büyük dönüşümler, mikro seviyedeki gözlem sürecinde tam olarak açıklanamaz. Russell Grey ve Joseph Watt’s tarafından “Proceedings of the National Academy o Science” de yayınlanan yeni makale, kültürel makro-evrim araştırmaları için gerekçe sunuyor. Araştırmacılar bu makalede, ilkçağ’daki büyük kültürel değişim üzerine yapılan ve bir süredir devam eden kültürlerarası veri çözümleme ile kesin istatistik metodları kapsayan düzenlemenin heyecan verici potansiyeli üzerinde duruyorlar.

Geçtiğimiz yıllarda kültürlerin çeşitlilik ve özelliklerini dökümante eden veri tabanlarında artış görüldü. Lexibank adı verilen veritabanı 2.500 dil’e ait veri içerirken, The Database of Religious adlı veri tabanı yüzlerce dine ait inanç ve uygulamayı dökümante ediyor. D-Place ise seks,evlilik, çocuk yetiştirme gibi varoluşsal davranışları dökümante ediyor.

Bu veri tabanlarına insan tarihindeki büyük değişimlere ilişkin teoriler ve yeniden yapılandırılarak düzenlenen kültür tarihi, karşılaştırmalı flogenetik metodlar kullanılarak eklenebilir.

Gray,Watt’s ve meslektaşları bu metodları kullanarak, Hint-Avrupa dilleri kökenindeki büyük tanrı ve insan tapısı’nın toplumlara yayılmış geniş evrimini yeniden yapılandırmaya başladılar.

Bu konuda açıklama yapan Watt’s bilişim yöntemleri aracılığı ile insan tarihindeki büyük dönüşüm teorilerini test ederek, yapılandırmaya başladıklarını ve bunun insani bilimlerde yeni bir dönemin başlangıcı olduğunu söyledi.

Çeviren: Deniz Ilgaz

Kaynak