İnsanlar geldiğinde Neandertaller gelişmekteydi

İnsanlar Avrupa’ya geldiği dönemdeki Neandertal nüfusunun büyüklüğü tartışmalıydı. Yeni kanıtlar, sanılınan aksine iyi durumda olduklarını gösteriyor.

Modern insanlar, Avrupa’ya yaklaşık 45.000 yıl önce ulaştılar. İşte, biz bu kıtada neredeyse 1 milyon yıldır yaşayan Neandertallerle böyle karşılaştık. Bu köklü geçmişlerine rağmen, karşılaşmayı biz “kazandık” ve Neandertaller birkaç on bin yıl içinde yok oldu. Antik bir tür için hızlı bir son.

Bazı fikirler Neandertaller’in yok oluşunun aslında uzun zamandır geldiğini öne sürmüştü. Bu görüş, Avrupa’da boy gösterdiğimizde, hali hazırda Neandertal nüfusunun düşüşte olabileceğini söylüyordu. Belki, onlar zaten soylarının tükenmesine karşı dayanıksızdı ve biz yalnızca son dokunuşu yapmıştık.

En azından, bu ön raporlardaki bir görüştü. Son zamanlarda, kapsamlı bir inceleme tam tersinin doğru olabileceğini ortaya çıkardı. Neandertaller, insanlar geldiğinde nüfus açısından gelişmekteydi. 

Neandertallerin gerilemesi

İnsanlar geldiğinde Neandertlerin sıkıntılı olduğunun ilk göstergesi, 2014 yılında Altay dağlarında bulunan bir Neandertal ayak parmağından gelmektedir. Özellikle Denisova Mağarası’nda diğer gizemli türleri de içerdiğinden dikkate değerdir.

Bugün, bir Neandertal ayakparmağı tek başına ilgi çekici değil. Başka bir insansı türün yaşadığı mağarada bulunsa bile. Ancak, ayak parmağından bunun bir kadına ait olduğunu gösteren bazı DNA parçaları çıkarmayı başardılar. Bu ayrıca onun biraz da Lannister-y olduğunu gösteriyordu (bu isim aile için evliliklere atıf olarak Game of Thrones’a gönderme olarak seçilmiştir). Evebeynleri en azından yarıkardeş ve yakın geçmişinde benzer seviyelerde aile içi çiftleşme sık görülüyordu.

Aynı soydan çiftleşen Altay Neandertallerinin olası aile ağacı

Bu seviyede aile içi çiftleşme, Neandertal nüfusunun küçük olabileceğini gösteriyor. Bu gerçek genomdaki az çeşitlikle desteklenmiş gözüküyor. Modern Afrikalıların heterozigot gen sayısının yüzde 20’sine sahiplerdi. Buna dayanarak, Neandertal Cersei’nin kâşifleri Neandertal nüfusunun azalmakta ve yok olma eğiliminde olduğunu tahmin ettiler.

Ayrıca, Neandertaller çokça zararlı mutasyona uğramışlardı. Bu nüfusta çok fazla genetik sürüklenmenin olduğunu yani küçük bir nüfus olduğunu gösteriyor. Üstelik bize onlardan melezleme yoluyla miras kalan genlerin çoğunun neden zararlı olduğunu da açıklıyor.

İnsanlar geldiğinde, Avrupa küçük, soy içi üreyen bir Neandertal nüfusuyla doluydu. Biz hayatta kalırken onların soyunun tükenmesi şaşırtıcı mı?

İnsanların ve Neandertallerin nüfus büyüklüğünün tahmini. Neandertaller soyları tükenmeden önce düşüşte görünüyor.

Neandertaller aslında iyi durumdaydı

Bunlar Neandertaller için işlerin iyiye gitmediğine dair kanıtlar. Peki ne değişti? Aslında, hiçbir şey. Hala açık bir gerçek ki Altay Neandertalleri soy içi üremenin sonucuydu ve azalan popülasyonun bir parçasıydı.

Ne var ki, yeni bir kanıt, bütün Neandertallerden çok, Altay topluluğuna özgü bir sorunun olduğunu gösteriyor. Sibirya Dağlarında yaşayanlar soy-içi ürüyordu ve nüfusu gerilemekteydi. Aslında, başka yerdeki Neandertaller yükselişteydi.

Altay Neandertallerinden gelen bilgi Denisovalılarla ve yüzlerce insanla kıyaslandı. Bu, yöntem bilimdeki gelişmelerle birlikte, yaygın nüfus azalmasının kanıtlarının yalnız Altay’a bakarak bulmakta başarısızlığa uğradı. Bunun yerine, Avrupa çapında onbinlerce Neandertal vardı. Hemen hemen hiç azalmayan, gelen insanlar tarafından kolayca devrilebilen topluluklar.

Farklı popülasyonlar için nüfus büyüklüğü tahminleri. Neandertaller modern insanla neredeyse aynı olabilir.

Neandertallerin ilk sorunları

Üstteki tablo kaçırmış olabileceğiniz çok ilginç bir noktaya değiniyor. Neadertallerin ve Denisovalıların son ortak ataları için nüfus büyüklük tahminleri çok küçük. Bu bir hata değil. Neandertal/Denisovalı kolu modern insan kolundan ayrıldıktan kısa bir süre sonra, nüfusları dibe vurmuş.

Bu ayrılmadan önceki nüfus tahmininin de oldukça küçük olması dikkate değer bir nokta. Aslında, göründüğü kadar çarpıcı değil. Ama hala Neandertallerde/Denisovalılarda ciddi bir nüfus azalmasının olduğunu göstermektedir.

Bunun tam önemi bilinmiyor. Ayrılma yaklaşık 750.000 yıl önce yaşandı. Bu döneme ait müthiş sayıda fosilimiz ve DNA örneğimiz de yok. Bütün bildiğimiz, harika ilginç bir şey olabilir. Ne var ki, Neandertal nüfusunun sonunda toparlandığı açık.

İnsanoğlu diğer bütün türlerle dolu bir kıta bulmak için geldi. Fakat bu onları durdurmadı.

Yararlanılan Kaynaklar:

  • Prüfer, K., 44. (2014). The Complete Genome Sequence of a Neanderthal from the Altai Mountains. Nature, 505(7481), pp.43-49.
  • Rogers, A.R., Bohlender, R.J. and Huff, C.D., 2017. Early history of Neanderthals and Denisovans. Proceedings of the National Academy of Sciences, p.201706426.

    Çeviren: Hüseyin Oflaz
    Kaynak: evoanth