Kapuçin maymunları ve yeni davranışlar

UCLA araştırması, Kapuçin maymunlarında yeni davranışların nasıl göründüğünü ve yayıldığını ortaya çıkarıyor.

Beyaz yüzlü capuchin maymunu parmaklarını arkadaşlarının bulunduğu bir başka capuchinin gözüne sokar. Bir capuchin,ortak düşmanlarına vurmak için müttefiklerinin vücut parçalarını kullanır. Bu davranışlar mucitlerin repertuarlarında yer alıyor. Ancak ilk durumda , davranış grup üyeleri arasında yayılır ve ikinci bir durumda davranış tekrar görülmez.

Kapuçinlerde yeni davranışlar icat etmesine ve bazı davranışların oluşmasıne iten şey nedir ancak bu davranışlar diğer maymunlar tarafından ısrar edilip kabul edilecek mi?

UCLA’nın antropoloji profesörü Susan Perry önderliğinde yapılan bir araştırmada, eski katılımcı kapuçinlerin birçoğu dostluk testleri veya düşmanlara karşı gösteriler olarak işlev gören yeni türde sosyal davranışlar bulmaya eğilimli oldukları ortaya çıkıyor. Araştırmacıların gözlemlediği diğer davranışlar,oyunlar,bebeklerle etkileşime girmenin yeni yolları ve cinsel etkileşimin yeni biçimleri ile ilgilidir.

Peru, “ Kapuçinlerin karmaşık toplumsal yapıları her iki cinsiyette uzun süreli akrabalık ilişkileri ve zengin bir davranış repertuvarı var. Bu davranışlar da onları ilginç bir gözlem konusu haline getiriyor.” dedi. “ Diğer primat toplumlarının özelliklerini öğrenmek bu gezegende duygular,kişilikler,dostluk-düşmanlıklar,siyaset,kültür ve sosyal drama sahip tek tür olmadığımızı hatırlatıyor.”

Ulusal Bilimler Akademisi Bildiriler Kitabı’nda yayınlanan davranışsal yenilikler hakkındaki bulgular Perry’nin Kosta Rika-Liberya yakınlarındaki Loms Barbudal Maymun Projesi’nde primat okuyan 27 yıllık uygulama olmasaydı mümkün olmazdı.

Perry’nin araştırma ekipleri tropik kuru ormanda yıl boyunca veri topluyor ve yaklaşık 250 çeşit tipik davranışları kaydederek 10 sosyal grupta ve 234 bireysel olarak tanınan kapuçinlerin günlük yaşamlarını izliyor. Araştırmacılar yeni gözlemlenen her davranışı istatiksel modelleme için bir veri noktası haline getirdi. PNAS çalışması için verdikleri veriler 10 yıllık araştırmadan elde edilmiştir.

Perry,” 2001’de çekirdek veri toplama protokülüne daha önce görülmemiş herhangi bir davranışın detaylı tanımlarını kaydetmek için uygulma ekledim.” dedi.

Protokolü kullanmak,davranışların yeni,ne zaman gruba yayıldığı ve hangi capuchinlerin bunları paylaştığının farkında olduğunu anlamış demekti.

Çalışma daha yaşlı maymunların sosyal etkileşim davranışlarını keşfetmede daha iyi olduğunu bulsa da, Perry genç maymınların davranışları farklı kategorilerde yenilediğini gözlemledi; fiziksel çevrede etkileşim kurma yolları ve gıda alımı (örneğin tırtılların yapışkan tüylerini almak için yaprağa sarıp ovmak) veya kendi bedenleriyle etkileşimde bulunabilir (diş ipi olarak dallar ve asmalar kullanmak).

Gerçek yenilik nadirendir çünkü protokolü kullanmak,ekiplerin not almasını standartlaştırmaya yardımcı olur ve bazı doğal gözlemci önyargılarını hafifletir. On yıllardır Kosta Rika’da capuchinlerden gözlemlediklerini göz önüne alan Perry, hangi davranışın “ yeni “ olarak düşünebileceğine karar veren takımın lideriydi.

Perry,“ Bu muhtemelen bir primatta doğal yaşamda yenilik oranlarına göre belirlenen en iyi veridir “ dedi. “ Bu hayvanların yenilikçi olduğu faklı davranış alanlarını gösteriyor çünkü yalnızca belirli bir araştırmacı tarafından tanımlanan görevi temel alan deneyler yapmakla kalmıyoruz; bu hayvanların yaptıkları her davranışı yazıyor ve sonra da bu şeylerin repertuarda kalıp kaladığını izliyoruz.” dedi.

Davranışlar dört kategoriye ayrıldı : sosyallik,avlanma,kendi kendini yönlendirme ve araştırma. Araştırmacılar nahia olarak 127’si birbirinden farklı davranış olan 187 yeniliği izlediler. %80 maymunlar arasında veya başkalarına aktarılan bir defaya mahsus davranışlardı. Yeniliklerin çoğu araştırmacı kategoride( yüzde 45), bunu sosyallik(yüzde 37),avlanma(yüzde 13.4) ve kendi kendine yönlendirme( yüzde 7.1) izledi.

Perry bazı “ gerçekten ilginç şeyler “ geldi dedi. Bir maymun , bebeği kuyruk ile havaya fırlattı ve hırpaladı , bir diğeri sincap bir karkasla benzer davranışlar sergileyerek elden ayağa defalarca attı. Fakat diğer maymunlarda hiçbir özellik yakalamadı. Başka bir örnekte, bir maymun başka bir maymun elini aldı ve kendi başını kaşımak için kullandı. Bazı maymunlar, kirpiler, karıncayiyenler ve howling maymunları da dahil başka diğer türlerden hayvanlarıları da tımarlamaya başladılar. Birçoğu vücut parçaları gömmek ya da bacakları arasından kum atmak gibi kumla oynamak için çeşitli şekillerde tasarlandı.

Biyolojik Bilimler Kraliyet Derneği Bildiriler Kitabı’nda yayınlanan bir başka yeni araştırma, Perry’nin birkaç yıldır tavsiye ettiği UC Davis lisansüstü öğrencisi Brendan Barrett’in önderliğinde oldu. Barrett, bir grup capuchin’in Panama ağacının meyvesini nasıl açacağını buldu. Eyve, on yıl önce daha büyük bir meymun grubundan ayrılan ve Panama ağaçları olmayan bir bölgeleye taşınan grubun üyelerinin çoğuna yeni geldi.

Hem sosyal hem de toplumsal olmayan öğrenme tekniklerinden oluşan bir karışım, görev boyunca deneyim kazandıklarında grup genelinde yayılmıştır. Eski hayvanlardan bazıları meyve ile tanışmıştı – içlerinde sert saçlar ile korunan tohumlar- dikenli saçaklarla süslenmişti, bazıları ise tam tersi. Barrett meyveleri bir defada iki yei alana gizlice tanıttı. Böylece araştırmacılar maymunların kendileriyle etkileşime girdiği her durumu belgeleyebildi.

Araştırcılar, tekniği geliştiren maymun olan Napolyon’un grubun üst düzey bir üyesi olmasa da çoğu maymunun meyveyi açmada en etkili tekniği benimsediğini buldular.

Perry, “ Benzer toplumlarda benzer çalışmalar yapmak ilginç olacak ve bunun oldukça standart olup olmadığını göreceksiniz. “ dedi . “ Maymunların net bir verimlilik avantajı olan avcılık görevinde prestij önyargıları yerine kazanç önyargısına sahip olmaları daha mantıklı. Fakat farklı türde sosyal öğrenme önyargıları bekleyeceğiniz diğer davranışsal alanlar olabilir”

Davranışsal yeniliği incelemek önemlidir çünkü kültürel değişim başta yeni faaliyetler getirdiğinde ve daha sonra topluluğun daha fazla üyesi tarafından toplandığında gerçekleşir.

Perry araştırmasında artan orandacteknolojiye takıntılı insan kültürü için doğal dünyayla önemli bir bağlantı sağladığını söyledi. “ Bu, doğal olarak bu tür şeyleri yapabilen tek tür olduğumuzu varsayan insanlara göz açıyor ve insanları diğer türlere daha empati kuruyor.”

Çeviren: Anıl Koşak
Kaynak: newsroom