Kireçlenme İzlenimi Uyandıran 6000 Yıllık Diz Eklemleri

Kireçlenme İzlenimi Uyandıran 6000 Yıllık Diz Eklemleri Sadece Aşınmış Ve Yırtılmış Değil

Amerikan doktorlar, diz osteoartiritinde bir artış olduğunu fark ediyorlar. İki itici güçten şüpheleniyorlar: daha yaşlı insanlar ve kilolu daha fazla insan. Bu haftaki Ulusal Bilimler Akademisi Bildiriler Kitabı’nda yayınlanan bir araştırma, tartışmaların tüm hikayenin çok uzağında olduğunu iddia ediyor. Beden kitle indeksi ve yaş iyileştirildiğinde bile, diz osteoartriti 1950’lerden önce olduğundan iki kat daha yaygın.

Harvard Üniversitesi’nde insan evrim biyolojisi profesörü ve araştırmanın ortak yazarı olan Daniel Lieberman,”Bu inanılmaz bir fark.” diyor. Lieberman, birkaç yıl önce, kalp rahatsızlığı, bel ağrısı ve miyopluk gibi modern insanların üstesinden gelmeye elverişli olmadığı hastalıkların bir listesini hazırlarken artrit hakkında meraklanmaya başladı.

NPR’ye, “Artriti listeye dahil etmek istedim fakat, mevcut herhangi iyi bir veri olmadığını fark ettim.” diyor. Bu yüzden Lieberman, laboratuvarında doktora sonrası araştırma görevlisi olan Ian Wallace’tan, ülkenin etrafında uçmasını ve müzelerde bulunan veya bilimsel araştırmalar için tıp okullarına bağışlanmış insan iskeletlerini araştırmasını istedi. İskeletler M.Ö. 4000 gibi uzun zaman önce ölmüş insanlarda ait.

Wallace, “Gördüğümüz en eski örnekler, Alaska’daki tarih öncesi Inuit avcı-toplayıcılara ait bazı iskeletlerdi” diyor. En sonuncusu, 2015’te Tennessee’de ölenlerin kalıntılarıydı.

Uzlaşılan bilgi, diz osteoartritinin çoğunlukla aşınma ve yıpranma yüzünden ortaya çıktığıdır. Bu nedenle, günümüzde yaşlı insanlar arasında ve aşırı vücut ağırlığı yüzünden eklemlerine ek stres binenlerde daha yaygın görülmekte.

Wallace, “Öyleyse, tahminime göre özellikle erken avcı-toplayıcılar ve ilk çiftçiler olmak üzere geçmişteki insanların osteoartrit egemenliği bugünki insanlardan çok daha yüksek oranlarda olurdu.” diyor. Muhtemelen arabalar ve kanepelerden önceki günlerde tüm  o etrafta koşuşturma, çömelme,dönme ve gün içindeki diğer aktiviteler eklemleri hızlıca aşındırmış olmalı.

Ancak kanıtların gösterdiği bu değildi.

Wallace, “Osteoartritin günümüzde çok daha yaygın olduğunu görmek son derece şaşırtıcıydı.” diyor. Bu yüksek oranlar, bilim insanlarının vücut kitlesi ve yaşı iyileştirmelerinden sonra bile geçerliliğini korudu.

Görünüşe göre diz artritindeki artışa, neden olan başka bir şey daha var. Mevcut çalışma bu nedeni tam olarak saptamıyor.

Lieberman, “Eğer bahse girseydim, fiziksel aktivitenin çok önemli olduğunu tahmin ederdim.” dedi. “Bugün, dünyamızı gerçekten değiştiren şeylerden biri de her zaman oturmamız, ve çocukların da her zaman oturuyor olması. Ve bu eklemlerimizin nasıl şekillendiğini ve eklemlerimizin nasıl yaşlandığını etkiliyor olabilir.”

Chapel Hill’deki Kuzey Carolina Üniversitesi’nden, Thurston Arthritis Araştırma Merkezi’ni yöneten bir romatolog olan Richard Loeser için bu anlaşılıyor.“Eklemleriniz, kullandıkça yıpranan otomobil lastikleri gibi değil.” diyor. Aslında, egzersiz, besinlerin diz içindeki kıkırdaklara dağıtılmasına yardımcı olur, onların güçlü ve sağlıklı kalmasını sağlar.

Loeser, “Eğer gençliğinizde kıkırdak şekillenmiş ve sağlıklıysa, o zaman eklemleriniz muhtemelen daha iyi çalışıyor ve yaşlandığınızda osteoartrit daha az görülüyor.” diyor. Ayrıca egzersiz, yetişkin insalara da yardımcı oluyor.

Loeser, “Kaslarınızı güçlendirerek ve kıkırdağınızı uyararak, hala ekleminizin sağlığını iyileştirebilirsiniz.” diyor.

Bu, egzersizin Harvard araştırmacılarının kaydettiği eğilimi tam olarak açıkladığını söylemek değil. Loeser, “Beslenme faktörleri önemli olabilir.” diyor. Loeser’ın deyimiyle “çok daha fazla yaygın hale gelen” spor yaralanmaları da,  bu günlerde artrite sebep olabilir.

Lieberman ve meslektaşları sorunun arkasında tam olarak ne olduğunu anlamaya çalışıyorlar, onu ilerleten şeylerin önlenebilir olabileceğinden umutlular.

Çeviri: Meltem Kale
Kaynak: npr.org