Memelilerde hamilelik gezici DNA’ların yardımıyla evrildi

“Zıplayan genler” dölyatağının yumurtlamasını durduracak şekilde değiştirdi.

DNA’nın gezgin parçaları, erken memelilerin yumurtlamayı, yavrularını doğurmak lehine durdurmasına yardımcı oldu. Bu “zıplayan genler” veya transpozonlar (hücre genomunda farklı yerlere, hareket edebilen DNA dizileri), sert yumurta kabukları yapmaya yarayan binlerce genin işlevini kaybetmesini, dölyatağı içerisinde fetus oluşturmaya yarayan genlerin çalışır hale gelmelerini sağladı. Araştırıcılar, sonuçları Şubat 2015’te Cell Reports adlı akademik dergide yayımladılar.

Erken memelilerde, gezici DNA’lar, genomlarındaki yeni bir yere yerleşti ve progesteron adı verilen, hamileliği bir çok yönden kontrol eden hormonun aktif hale gelmesini sağlayan genlerin çalışmasını sağladı. Bu hareketler dölyatağındaki genlerin “açılmasını” veya “kapanmasını” sağladı.

Lynch ve meslektaşları, RNA dizileme işlemiyle, domuz ve köpek gibi hamile memelilerle, tavuk ve kurbağa gibi yumurtlayan hayvanların dölyatağında harekete geçen genleri tespit ettiler. Daha sonra araştırıcılar, memeli evriminin hangi aşamalarında ve nasıl bu genlerin “açılıp kapanmış” olabileceğini belirlediler.

Bir çok gen, annenin vücudunun hamile olduğunu anlaması ve bebeğin yabancı DNA’sının annenin bağışıklık sistemi tarafından reddedilmemesi için harekete geçiyor. Hamile kalabilen hayvanlar, yavrunun gelişmesi aşamasında onları taşıyor oldukları için avantaja sahiplerdir. Yumurtlayan ve onları bir bölgede bırakan hayvanlar ise olumsuz iklim koşulları ve yırtıcılara karşı yavrularını korumasız halde bırakabilmektedirler.

Yayımlanan makale: http://www.cell.com/cell-reports/abstract/S2211-1247(14)01105-X
Kaynak: sciencenews

Leave a Reply