Nasıl insan olunur: Korkunç kıllılığımızın nedeni

Tanrı aşkına, kıllı bir canavarsın. Bir şempanze ile kıyaslandığını düşünemezsin, belirgin bir şekilde kel görünüyorsun. Fakat aslında tüm vücudunuz (elinizin avuç içi ile ayak tabanı hariç) kıllarla kaplıdır. Hepimizin şempanze ve diğer primatlarla yaklaşık aynı sayıda, 5 milyon saç köküne sahibiz.

Fakat benzerlikler burada kalıyor. İnsan saçı keisnlikle gariptir. Vücüdünüzün bazı bölgelerindeki kıllar kaba ve kıvırcık olmasına rağmen diğer bölgelerdeki kıllar kısa ve neredeyse görünmeyecek kadar incedir. Saçlarımız neredeyse eşsiz bir şekilde uzun ve gösterişlidir. Uzun yıllar kesintisiz büyüyen saçları olan tek canlı olarak bizzat biz kel olma stresine kapılmaktayız. Saçlarımızla olan karmaşık ilişkiyi hiç merak etmiyoruz.

Bir çift kıl

İnsan saçı basit olarak iki tip özelliktedir: kafa derimizde yetişen saçlar ve kaş kiprik ve diğer bölgelerde bulunan tüyler. Bunun ötesinde kıl tipleri arasındaki en büyük fark deriden çıkmadan önce nekadar büyüdkleridir. Kalınlığı ve uzunluğu belirleyen şey budur.

Saç köklerinde büyüme ve durgunluk zamları vardır. Büyüme aşamasında saçlar yaklaşık olarak 0,4 milimetre ile sürekli büyür ve kalınlaşır. Fakat bir noktada saç üreten hücreler ölür ve büyüme durur. Saçlar dökülür ve saç kökü yeni saç üreten hücreleri canlandırmadan ve yeni bir büyüme evresine girmeden yaklaşık altı ay boyunca uyku moduna geçer.
Büyüme evresinin uzunluğu hormonlar tarafından kontrol edilir. Bacak kılları yaklaşık iki ay büyür bu yüzden kısa ve ince olurlar. Koltuk altı kılları altı ay kadar büyür. Fakat kafa derisindeki saçlar altı yıl veya daha fazla süre boyunca aralıksız büyürler. Bu da saçın teorik olarak yaklaşık bir metre uzunluğa kadar uzayabileceği anlamına gelir.

İddialar evrimin saç türünün benzersiz bir kombinasyonuyla bizlere armağan etmiş olduğu kadar boldur. Önemli olan, iki ayaklı atalarımızın ormanlardan çıkıp savanların sıcağına taşındığı zaman büyük beyinlerini güneşten korurken vücutlarını serin tutmak zorunda olmalarıydı. Vücut kürkü gereksiz bir yalıtım katmanı olmuştu ve geri planda bırakıldı bu sayede cildin terleme yoluyla soğumasına izin verildi. Kıl dökülmesine muhtemelen geceleri sıcak kalmayı sağlayarak kürkün önemini azaltacak giysi, ateş ve mağaralar gibi yenilikler de yardımcı oldu.

Bu arada atalarımızın saçları beyinlerini gün ortasındaki güneşten koruyarak ve soğukta ısıyı tutarak daha kalınlaştı ve gürleşti.

Genetik kanıt yaklaşık 1.7 milyon yıl önce kürkümüzün seyreldiği anlamına geliyor. Bu zamanlarda atamız Homo erectus, termoregülasyon hipotezini destekleyen kızgın savana sıcağında yaşıyordu.

Bak! Parazit yok

Ancak tek olasılık bu değil. Ayrıca, kürk parazitlerin başlıca yaşam alanı olduğundan başkalarını tanımlama ve iletişimi kolaylaştırma veya hastalıklara direnme kabiliyetimizi arttırmak için vücut kıllarımızı kaybetmiş olabiliriz. Charles Darwin’in tercih ettiği açıklamada cinsel tercihde vardır. Sebep ne olursa olsun, atalarımızda en az kıllı olanlarının en çekici olanları ve en fazla çiftleştikleri düşünülüyordu. Kılsız cilt, sağlığın reklamını yapmak için bir reklam panosu olabilir ve bu nedenle eşleri çekecektir. “Ne kadar lekesiz ve parazitsiz olduğuma bakın” diye bir cinsel çağrıdır.

Cinsel tercihte saçlarımızı açıklayabilir. Çoğu kişi güçlü, sağlıklı saçları çekici bulur. Aslında, saçlarımızın çok fazla bakıma ihtiyacı olduğu için sosyal ve cinsel statüyü tanıtmak için mükemmel bir ortam sağlıyor. Bakım çok fazla zaman alır ve bakımlı saçlara sahip olmak becerikli olduğunuzu ve iyi derecede sosyal temaslarınızın olduğunu gösterir. Eğer bu doğruysa, saçların ana işlevi maksimum etki için kesilip şekillendirilmelidir. Bu nedenle dağınık olmayan kitleler sosyal topluluğun işaretidir.

Tarih öncesi stil

En eski heykelcikleirn bazıları saç şekline sahiptir. Bir insanın bilinen en eski üç boyutlu gösterimi olan Brassempouy 25.000 yıllık fildişi Venus, zarif omuz uzunluğunda saçlara sahiptir. Ayrıca saç ürünleri yeni bir şey değildir. İrlanda’nın County Meath kentindeki bir bataklıkta keşfedilen 2300 yaşındaki Clonycavan Adam, bitki yağları ve çam reçinesinden yapılmış bir saç jeli kullanıyordu.

Saçlar ayrıca grup kimliği sinyali vermek içinde kullanılmış olabilir. Çağlar boyunca ve kültürler arasında, saç stillerini üyelik işareti olarak kullandık. Roundhead’leri, Rastafarian’ları ve Rockabilileri bir düşünün.

Saçlar hakkında bu bilgiler yeterlidir. Kasık kılları muhtemelen daha sıradışıdır. Çoğu primat vücutlarının diğer bölgelerine kıyasla genital bölgelerinde daha ince kıllara sahiptir, fakat yetişkin insanlarda bu tam tersidir.

Bunun kabul edilir bir açıklaması yoktur. Bir ihtimal kalın kılların apokrin (koku) bezleri bulundurduğumuz bölgelerde olması nedeniyle cinsel olgunluğa işaret eden kokuları konsantre hale getirmek veya salmak için kullanılabilir. Kasık kılları cinsel birleşme sırasında ve diğer zamanlarda cinsel organı da koruyabilir – örneğin yürüyüş sırasında sürtünmeyi azaltmak- ve aynı zamanda en hassas bölgelerimizi sıcak tutabilir.

Çeviren: Uğur Başdaş
Kaynak: newscientist