Neanderthaller ateşi kullanamadıkları için mi yok oldu?

Yeni çalışmaya göre, Neanderthallerin soyu ateşi kullanmakta başarılı olamadıkları için tükenmiş olabilir. Ateş kullanımı ile yiyecekleri pişirerek daha fazla kalori elde etmeyi başaran modern insanlar, kuzenleri Neanderthalleri bu şekilde dışarı itmiş olabilir. Zamanla anatomik olarak modern insanlar yükseldi ve Neanderthaller yokoluşa sürüklendiler.

Boston Üniversitesi’nden arkeoloji doktora adayı Anna Goldfield, Amerikan Arkeoloji Topluluğu buluşmasında yaptığı sunumunda, “Ateş kullanımı insan topluluğu için önemli bir avantaj sağlamıştır, belki de bu, Neanderthallerin çöküşünde önemli bir faktör olmuştur.” demiştir.

Gizemli Yokoluş

İnsanlık tarihi araştırmalarında en uzun süren gizemlerinden biri, Neanderthallerin yaklaşık 40,000 yıl önce neden yok olduğu konusudur.

Goldfield, “İnsanların, Neanderthallerin yaşadığı bölgeye gelmelerinin, Neanderthal yokoluşuyla ilgisi var.” demektedir.

Fakat, kesin nedeni hala sıcak bir tartışma konusudur. Bazı bilim insanları, Neanderthallerin kaynaklara ulaşım konusunda sorun yaşadığını, bazı bilim insanlarının ise insanların Neanderthalleri yediğini bile önerdiği olmuştur. Goldfield, “Neanderthallerin yokoluşu konusu çok karmaşık ve üzerinde çok az uzlaşı olan bir konudur.” demiştir.

Goldfield ve Sheffield Üniversitesi’nden matematiksel biyolog Ross Bolton, ateş kullanımının konuyla ilgili olup olmadığını merak ettiler.
Neanderthaller ve modern insanlar arasındaki önemli farklardan biri, modern insanın ateş kullanımındaki ustalığı sayılabilir. Sadece ısınma değil, ateş aynı zamanda yemek pişirmeyi de sağlar. Bakterileri öldürüp yemeği daha güvenli hale getirir, proteinin yapısını değiştirebilir, bu da daha fazla kalori sağlar. Ek olarak, vücut kitlesinin büyüklüğünden dolayı Neanderthaller hayatta kalmak için modern insana göre çok daha fazla kaloriye ihtiyaç duymuşlardır. Bu durumda, Batı Avrupa’nın soğuk ve besin kaynakları açısından yetersiz çevre yapısında, daha az kalori ihtiyacı modern insanlara kesin üstünlük sağlamıştır.

Bazı fosil alanları Neanderthallerin ateşi kullandığını gösterse de, sıklıkla ve sürekli kullanmamış olabilirler.

Simon Fraser Üniversitesi’nden arkeolog Dennis Sandgathe, çalışmış olduğu, Güneybatı Fransa’daki Roc de Marsal ve Pech l’Aze IV fosil alanlarının, on binlerce yıl Neanderthaller tarafından kullanıldığını, binlerce taş alet ve hayvan kemikleri içermesine rağmen neredeyse hiç ateş kullanımı kanıtı gözlemlenmediğine dikkal çekmiştir. Sandgathe, “Neanderthaller, bir şekilde ateş olmadan geçinebiliyorlardı.” demiştir.

Kaynaklar için Çekişme

Araştırıcılar, ateş kullanımının Neanderthaller üzerindeki etkilerini anlamak için matematiksel modeller kullandılar. Simulasyonlar, modern insan ve Neanderthal topluluklarının; modern insanların ateş kullanımının Neanderthallere göre daha fazla olması durumunda ya da eşit miktarda ateş kullanması durumunda ne şekilde değiştiklerini ölçtüler. Aynı zamanda araştırıcılar, bu senaryolarda iki grubun yediği ren geyiği topluluklarına da baktılar.

Sayılar, modern insanların, Neanderthal kuzenlerine göre daha fazla ateş kullandığı durumda insan nüfusunun yavaş yavaş artacağını göstermektedir. Sonuç olarak Neanderthallerin yiyebileceği ren geyiği sayısının azalması ve zamanla modern insanların kaynaklara erişim konusunda Neanderthallere üstün gelmesi, bunun da Neanderthalleri yokoluşa itmesi mümkün olabilir.

Sandgathe, Neanderthallerle ilgili bir çok bilinmeyen olduğu için, yokoluşlarına dair sağlam sonuçlar çizmenin zor olduğunu söylemektedir. Örnek olarak, Neanderthallerin ihtiyaç duyduğu kalori miktarı ölçüleri tam olarak doğru olmayabilir. Ayrıca Neanderthallerin bitki yemeleri ve aşırı etçil olup olmadıkları (hatta yamyam), ateşin onları nasıl etkilediği konusunda etkili olabilir, diye eklemiştir.

Kaynak: livescience.com

Leave a Reply