Smilodon (Kılıç dişli kedi)

Smilodon, Machairodontinae altailesinin soyu tükenmiş bir cinsidir. Bu, en ünlü tarih öncesi memelilerden biridir ve en iyi bilinen kılıç dişli kedidir. Çoğu zaman kılıç dişli kaplan olarak bilinse de, kaplan ya da diğer modern kedilerle yakından alakalı değildir. Smilodon, Pleistosen çağında (2.5 mya-10.000 yıl önce) Amerika’da yaşıyordu. Cins, 1842’de Brezilya’da bulunan fosiller üzerine bu adı almıştır.

Bugün üç tür tanınmaktadır: S. gracilis, S. fatalis ve S. populator. İki yeni tür muhtemelen Megantereon’dan evrimleşen S. gracilis’den gelmektedir. Smilodon fosillerinin en büyük koleksiyonu, Los Angeles, California’daki Rancho La Brea Tar Çukurlarından elde edilmiştir.

S.populator (yeşil), S. fatalis (mor) ve S. gracilis (turuncu) ölçekli gösterilmiştir. / Matthew Martyniuk

Smilodon modern büyük kedilerin boyutlarındaydı, ancak daha sağlam bir yapıya sahipti. Daha küçük bel bölgesi, yüksek skapula, kısa kuyruk ve nispeten kısa ayaklı geniş ekstremiteler vardı.

Smilodon nispeten uzun köpek dişleri ile ünlüdür, kılıç dişli kedilerin en büyük türü olan S.popülatör’ün köpek dişleri yaklaşık 28 cm uzunluğundadır. Köpek dişleri inceydi, ön ve arka taraflarında ise tırtıkları vardı. Kafatası sağlam orantılıydı ve çenesi kısa ve genişti. Yanak kemikleri (zigomalar) derin ve genişçe kemerli, sajital krest ön plana çıkmış ve frontal bölge hafifçe konveksti.

Lund’un koleksiyonundan, Kopenhag’daki Zooloji Müzesi’nden S. popülatör kafatası ve sentin kanin.

Genel olarak, Smilodon, daha iyi gelişmiş ön ayakları ve son derece uzun üst köpek dişleri ile, mevcut herhangi bir kediden daha sağlam bir yapıya sahipti. Çenesinin modern kedilere göre daha büyük bir eğimi vardı ve üst kaninleri öldürücü hassaslık için uyarlanmış ince ve kırılgan bir yapıdaydı. S. gracilis, 55 ila 100 kg (120 ila 220 lb) ağırlığındaki en küçük türdü. S. fatalisin ağırlığı 160 ila 280 kg (350 ila 620 lb) ve yüksekliği 100 cm (39 inç) idi. Bu türlerin her ikisi de çoğunlukla Kuzey Amerikalı olarak bilinmektedir; ancak Güney Amerikalı olanlar da bulunmaktadır.

Güney Amerika’dan S. popülatör,  220 ila 400 kg (490 ila 880 lb) ağırlıkta ve 120 cm yükseklikte bilinen en büyük kedidir. Smilodon’un kürk deseni bilinmemekle birlikte, düz veya lekeli desenlerle sanatsal bir şekile sahip olduğu sanılmaktadır.

Smilodon, Kuzey Amerika’da bizon ve develer gibi büyük otobur avlardı ve Güney Amerika’da yeni av türleri ile karşılaştığı zaman bile başarılı oldu. Smilodon’un avını hâlâ ön ayaklarıyla tutup ısırmasıyla öldürdüğü düşünülmektedir.

Bilim insanları, Smilodon’un sosyal ya da yalnız yaşam biçimine sahip olup olmadığını tartışıyor; modern yırtıcı davranışın yanı sıra Smilodon’un fosil kalıntılarının analizi, her iki görüşü de destekleyecek şekilde yorumlanabilir.

Smilodon büyük ihtimalle, avı pusuya düşürmek için örtülü olabilecek ormanlar ve çalılar gibi kapalı yaşam alanlarında yaşıyordu. Smilodon, Kuzey Amerika ve Güney Amerika megafaunasında yaklaşık 10,000 yıl önce kayboldu. Büyük hayvanların soyunun tükenme nedeni olarak iklim değişikliği ve diğer türlerle rekabet gibi nedenlerden ötürü önerilmiş olmakla birlikte kesin nedeni bilinmiyor.

Ulusal Doğa Tarihi Müzesi’nde Smilodon californicus fosili, Washington, D.C. / Ryan Somma

Uzun zamandır en tanınmış kılıç dişli kedi olan Smilodon, halen grubun en tanınmış üyelerinden biri. “Kılıç-diş” terimi, son derece uzun maksillerin kaninlerine yakınlaşarak geliştiren soyu tükenmiş yırtıcı sinapsidlerin (memeliler ve yakın akrabalar) çeşitli gruplarından oluşan bir ekomorfun yanı sıra kafatasına ve iskelet kullanımlarına ilişkin uyarlamalara atıfta bulunmaktadır. Buna Gorgonopsia, Thylacosmilidae, Machaeroidinae, Nimravidae, Barbourofelidae ve Machairodontinae üyeleri dahildir.

Felidae ailesi (gerçek kediler) içinde, Machairodontinae alt familelerinin üyeleri, kılıç dişli kediler olarak adlandırılır ve bu grup kendi içinde üç kabileye bölünür: Metailurini (yalancı kılıç dişler); Homotherini (pala dişli kediler); ve Smilodon’un ait olduğu Smilodontini (kısa kılıç dişli kediler). Smilodontini üyeleri ince ince tornalarla, ince uzun tünelleri ile tanımlanırken, Homotherini tipleri daha iri, daha geniş ve daha yassı kaninlerle, daha gevrek tırtıklarla temsil edilmektedir.

Metailurini üyeleri daha az uzmanlaşmıştı ve daha kısa, daha düzleşmiş köpekleri vardı ve bazı araştırmacılar tarafından Machairodontinae üyesi olarak tanınmıyorlardı.

En eski felidler Proailurus gibi Avrupa’nın Oligosen bölgesinden bilinir ve en erken kılıç diş özellikli Miyosen cinsi Pseudaelurus’dur. En eski kılıç dişli kedilerin kafatası ve mandibula morfolojisi, bulutlanmış modern leoparlarla (Neofelis) benzerdi.

Pleistosen megafaunasının çoğuyla birlikte, Smilodon’un nesli 10,000 yıl önce Kuvaterner yok olma olayında tükenmiştir. Yok oluşuyla büyük otoburların yerini geyik gibi daha küçük ve daha çevik olanlar almış ve onun yok olması ile bağdaştırılmıştır. Dolayısıyla, Smilodon büyük avda çok uzmanlaşmış olabilir ve diğerleriyle uyum sağlayamamış olabilir.

Smilodon’un diş katmanları üzerine yapılan 2012 yılındaki bir çalışmada, gıda kaynaklarının sınırlı olduğuna dair bir kanıt bulunamadı. Diğer açıklamalar iklim değişikliği ve insanlarla rekabet (Smilodon’un ortadan kaybolduğu zaman Amerika’ya gelenler) ya da özellikle de genel Pleyistosin yokoluş olayı için geçerli olan çeşitli faktörlerin bir kombinasyonunu içerir, özellikle kılıç dişli kedilerin yok olduğu bir olaydır.

Kaynak: http://paleontologyworld.com/2017/06/18/smilodon/

Çeviren: Bünyamin Tan